Genç kadın Çao'nun intiharı

Aşağıda çevirisini verdiğim makale Mao'nun Changsha Ta-Kung-Pao (Changsa Günlüğü) gazetesinde yazdığı (1919) birbirini izleyen dokuz yazıdan yapılan bir derlemedir ve Çin’de Mao’nun seçilmiş eserleri arasında yayımlanmıştır.

Bir kişinin intihar etmeye karar vermesinin nedeni içinde bulunduğu koşullardır. Genç kadın Çao, daha en başta ölümün peşinden gitmeyi mi aklına koymuştu, ölümü mü istiyordu? Hayır! Tam aksine, yaşamı istiyordu. Kendisine yaşam yerine ölümün kollarına atılmak gibi bir son seçtiyse, bu durum, içinde bulunduğu koşulların onu ölüme itmesi yüzündendir. Çao'yu kuşatan etmenler şunlardı: 1) Çin toplumu, 2) Çao ailesi (kendi ailesi) ve 3) Koca olarak istemediği erkeğin ailesi (Wu ailesi). Bu üç etmen, bir tür üçgen kafes meydana getiren, demirden örülü üç ağ oluşturmuştur. Bu üç ağa yakalandıktan sonra, mümkün olan her yolu deneyerek yaşama tutunmaya çalışması boşuna bir çabaydı; çırpınıştı. Yaşamı sürdürebilmesi için hiçbir yol kalmamıştı. Yaşamın karşıtı ölümdür ve genç kadın ölüme zorlandığını hissetti.

Bu üç etmenden bir tanesi olsun demirden örülmüş bir ağ olmasaydı ya da bu ağlardan biri genç kadını kuşatmıyor olsaydı, Çao hayatına son vermeyecekti: 1) Aile büyükleri genç kadını zorlamak yerine özgür iradesini kabul edip saygı gösterseydiler, Çao ölmemiş olacaktı. 2) Aile büyükleri zora başvurmak yerine, ona koca olarak seçtikleri erkeğin ailesine kendi kararını ve nedenlerini açıklamasına izin verseydiler ve koca adayının ailesi sonucu kabullenip bir birey olarak onun özgürlüğüne saygı gösterseydi, Çao ölmemiş olacaktı. 3) Özgür iradesiyle verdiği kararı aile büyükleri ve koca adayının ailesi kabul etmediğinde, bir genç kadının ailesinin evinden uzaklaşarak barınacak başka bir yer aramasının onur kırıcı değil onurlu bir davranış olarak kabul edildiği başka bir dünyada yaşıyor olsaydı, Çao ölmemiş olacaktı. Bugün bu genç kadın hayatta değilse, bunun nedeni bu demirden örülü üç ağ (toplum, kendi ailesi, koca adayının ailesi) tarafından acımasızca kuşatılmış olmasıdır. Yaşama çırpınırcasına tutunmaya çalıştı; ama sonunda ölümü seçmeye mecbur edildi.

Dün yaşanan bu olay (intihar) önemlidir. Bu olay, utanç verici görücü usulü evlilik sistemi, toplumsal sistemin karanlık doğası, bireyin iradesinin hiçe sayılması ve bireyin kendi eşini seçme özgürlüğüne sahip olmaması nedeniyle oldu. Umalım ki, ilgili kişiler bu olayın bütün yönleri hakkında düşüncelerini söylesinler ve kendi aşkını seçme özgürlüğü uğruna şehit olan bir genç kadının onurunu savunsunlar. Hem kendi ailesi hem de müstakbel kocanın ailesi toplumla derinden bağlıdır; her ikisi de toplumun parçasıdır. Genç kadının ailesi·ve müstakbel kocanın ailesinin bir suç işlediğini bilmeliyiz; fakat bu suçun kaynağının toplumda bulunduğunu anlamalıyız. Bu suçun iki aile tarafından işlendiği doğrudur. Ancak bu suçluluk onlara büyük oranda toplum tarafından aktarıldı. Toplum iyi olsaydı, aileler bu suçu işlemek isteseler bile bunu yapma imkânları olmazdı...

Toplumumuz Çao’nun ölümüne neden olan koşullar barındırdığı için son derece tehlikelidir. Genç kadın Çao'nun ölümüne neden oldu; fakat genç kadın Ch'ieh, genç kadın Sun veya genç kadın Li'nin ölümüne de neden olabilirdi. Kadınları olduğu kadar erkekleri de öldürebilir. Olası kurbanlar olarak hepimiz, üzerimize ölümcül bir darbe indirebilecek bu tehlikeli şeyin önünde tetikte olmalıyız. Yüksek sesle protesto etmeli, (henüz ölmemiş olan) diğer insanları uyarmalı ve toplumumuzun sayısız kötülüklerini kınamalıyız. 

Bir evlilik reformu kampanyası yürütürsek, evliliğin bir yazgı olarak önceden belirlendiği inancı başta olmak üzere evliliğe dair bütün batıl inanışların yıkılması gerekir. Bu inanışlar yıkıldıktan sonra, evliliklerin ebeveynler tarafından ayarlanması gerektiği bahanesi aynı anda ortadan kalkacak ve toplumda eşlerin başkaları/toplum tarafından kararlaştırılamayacağı kavramı ortaya çıkacaktır. Bu kavramının ortaya çıkmasıyla birlikte, bir aile devrimi ordusu oluşacak ve evlilik özgürlüğü ve sevme özgürlüğü dalgası Çin'e baştan sona yayılacaktır.

İntihara karşı tutumum onu ret etmektir. İlk olarak, insanın amacı yaşamaya, hayatta kalmaya çalışmaktır ve bu doğal eğilimine karşı durup ölümü aramaz. İkinci olarak, intihar, toplumun insanların tüm umutlarını kırmasından kaynaklansa bile, umudumuzu tekrar kazanmak için topluma karşı mücadele etmeliyiz. Savaşarak ölmeliyiz. Üçüncü olarak, insanlar kendi hayatlarına cesurca son verenlere saygı gösterseler bile, bu intihar eyleminin kendisine saygı duydukları anlamına gelmez. Daha ziyade, intihar eden kişide gördükleri kaba güce karşı direnen cesur ruha saygı duyarlar.

Savaşarak ölmek, kendi canına kıymaktan çok daha iyidir! Saygıya değerdir. Savaşın amacı 'başkaları tarafından öldürülmek' değil “gerçek bir kişiliğin” ortaya çıkması için mücadele etmektir. Bir insan tüm çabalarına rağmen bunu başaramasa bile, ölene kadar savaşarak kendini feda ettiği için yeryüzündeki en cesur kişi olur ve trajedisi insanların hafızasında büyük bir iz bırakır!